Herken de signalen van een burn-out

Uit onderzoek blijkt dat één op de tien werknemers last heeft van burn-outverschijnselen en -klachten. Er is geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, wel in het type mens. Wie bijvoorbeeld altijd hard werkt, perfectionistisch is, wel een tandje kan bijzetten en daarnaast manager is, loopt een groter risico. Hetzelfde geldt voor hoogopgeleide vrouwen.

Het overkomt vooral mensen die geen ‘nee’ durven zeggen, die hoge eisen aan zichzelf stellen en die door iedereen ‘lief’ gevonden willen worden. Maar vlak ook grote gebeurtenissen in je leven niet uit. Zoals een echtscheiding, zwangerschappen, het overlijden van naasten, trouwen, ontslag, verhuizen, kinderen krijgen of problemen in de familie, een nieuwe manager, stuk voor stuk zijn het ingrijpende gebeurtenissen.

Het is ook vaak een combinatie van werk en privé. Je moet op zoveel plekken de bordjes in de lucht houden, dat het ergens gaat wringen. Ze veroorzaken stress en dat is in veel gevallen niet gezond. Vaak kunnen we de stress wel aan. Sterker, we hebben er ook baat bij, want het maakt je scherper. Maar als het omslaat in ongezonde stress, dan is de spanning té lang op een té hoog niveau gebleven. En dat trek je dan niet langer meer, juist als er iets anders verandert in je leven.

Opgebrand zijn
Burn-out is als het ware een uitputtingsreactie van je lichaam en geest op die lange periode van stress. Je voelt letterlijk de energie wegstromen uit je lichaam. Je kunt emotioneel niet veel meer aan, de accu is leeg, zogezegd. Je wordt steeds cynischer en bent vaak prikkelbaar. Herken je al iets? Als dat zo is, moet je maar eens verder kijken op bijvoorbeeld burnout.startpagina.nl. Grote kans dat je helemaal geen burn-out hebt, maar het is misschien wel een teken dat je al wat langer onder druk staat. Voordat je in de ziektewet belandt of erger, in de WAO, kun je de signalen het beste serieus nemen.

Voorkomen is in dit geval vele malen beter dan genezen. En dat laatste is vaak een langdurig proces. Je kunt ook altijd bij HRM of personeelszaken binnenlopen en misschien is er in jouw bedrijf wel een arbo-coördinator. Die kan je tips en informatie geven of misschien in contact brengen met een verzuimcoach om op tijd actie te ondernemen. Her- en erken het op tijd. Het kan je veel ellende besparen.

Symptomen
Het belangrijkste kenmerk van een burn-out is het gebrek aan energie en plezier. Zelfs de gewone dagelijkse dingen (boodschappen doen, huishouden, eten en koken) kosten te veel energie. Je wordt overspoeld door vaak heftige emoties in de vorm van huilbuien, woede-uitbarstingen, angst- en paniekaanvallen of je krijgt last van vergeetachtigheid. Er is sprake van een afgenomen betrokkenheid en een veranderde houding ten opzichte van het werk, de werkgever en collega’s. Vaak is er sprake van een negatieve en cynische houding tegenover de medewerkers en het werk.

Risicofactoren
Deze zijn op te delen in werkgerelateerde, privé- en persoonlijkheidsfactoren. Zoals hoge werkdruk, tijdsdruk en werktempo, (te) grote verantwoordelijkheid, tegenstrijdige eisen, slechte sfeer, fusie en reorganisatie, perfectionisme, moeilijk grenzen stellen, moeilijk nee zeggen, hoge betrokkenheid, onverwerkte traumatische ervaringen, slaapproblemen of relatieproblemen.

Zelftest werkstress
De GGZ Drenthe heeft op haar website een zelftest staan, die een indicatie geeft of je laag, gemiddeld of hoog scoort op de stressladder. Je vindt hem op www.ggzdrenthe.nl.

Dipje of burn-out?
Je hoeft niet meteen een burn-out te hebben als je je herkent in de beschreven symptomen. Je kunt ook gewoon een dipje hebben en afstand van de stressveroorzakende situaties nemen. Neem eens vrij, ga op vakantie, maak een boswandeling, ga joggen maar maak vooral je hoofd even leeg. Vaak is dat al genoeg om weer op te laden.

Stresshormonen
Adrenaline en cortisol zijn de hormonen die de fysiologische reactie op stress aansturen. Adrenaline wordt in seconden afgegeven door het bijniermerg. Cortisol werkt langzamer en reguleert de initiële stressreactie. Als er sprake is van voortdurende stress, produceert het lichaam het stresshormoon cortisol dat via de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as wordt gereguleerd. Adrenaline is goed, want het is kort en heftig, cortisol daarentegen kan te lang de stress vasthouden en dat is weer niet goed.

Terug naar de nieuwslijst