Standaardregel is dat het verlof opgenomen wordt over een aansluitende periode van 12 maanden en gelijkmatig over deze periode verdeeld wordt. Je blijft daarbij een gedeelte van de week werken.

Het is mogelijk een andere spreiding van het verlof af te spreken, bijvoorbeeld 6 maanden volledig verlof of opsplitsing van het verlof over maximaal 3 perioden van minimaal een maand.

Een verzoek om ouderschapsverlof op te nemen op een andere manier dan de standaardregel moet door de werkgever worden goedgekeurd, tenzij een zwaarwegend dienstbelang zich tegen de voorgestelde spreiding verzet.

Met ingang van 1 januari 2009 is het verlof verlengd van 13 keer de arbeidsduur per week naar 26 keer de arbeidsduur per week per kalenderjaar.

Dus: Als je 36 uur per week werkt, heb je recht op 26 x 36 uur = 936 uur verlof per kalenderjaar.
Maar wanneer je voor 1 januari 2009 al een deel van het ouderschapsverlof voor een kind hebt opgenomen, dan blijft daarvoor de oude regel van 13 keer de arbeidsduur per week gelden. Het verlof wordt dan niet uitgebreid naar 26 weken.

De P&O-afdeling van je eigen organisatie kan je dat vertellen. Let er wel op dat je het verlof minimaal twee maanden voordat je het verlof wilt laten ingaan, aanvraagt. Daarbij moet je aangeven:

• hoeveel uren je per kind aan verlof wilt opnemen
• hoe je de uren wenst te spreiden
• (eventueel) in hoeveel perioden je het verlof wilt opdelen

Per kind tot 8 jaar heb je eenmaal recht op ouderschapsverlof. Bij bijvoorbeeld drie kinderen kun je drie keer verlof opnemen. Eventueel kun je het verlof gespreid opnemen (zie hieronder).

Bij het Rijk geldt dat er pas recht op doorbetaald ouderschapsverlof bestaat als het dienstverband minimaal 1 jaar heeft geduurd. De mogelijkheid wordt geboden om in het eerste dienstjaar tóch ouderschapsverlof op te nemen, maar dat is dan onbetaald verlof. Daaraan zitten zowel voor- als nadelen:

1. Als je het ouderschapsverlof snel wilt opnemen omdat je kind binnenkort 8 jaar wordt, dan is het verstandig om dat te doen, omdat zodra je kind 8 jaar is geworden, het recht op ouderschapsverlof immers vervalt. Je krijgt dan geen gedeeltelijke loondoorbetaling van het Rijk, maar hebt wel recht op de ouderschapsverlofkorting via de Belastingdienst. Voordeel is dat het ouderschapsverlof een recht is, geen gunst.
2. Een tweede mogelijkheid is om een beroep te doen op ARAR art 34, buitengewoon verlof. Voordeel is dan dat je op een later tijdstip je ouderschapsverlof alsnog en betaald op kunt nemen, nadeel is dat het verlenen van buitengewoon verlof een gunst is, geen recht. Bovendien krijg je geen ouderschapsverlofkorting.
3. Vaak heb je aan het einde van je vorige dienstverband overgebleven vakantiedagen uitbetaald gekregen. Je kunt afspreken deze vakantiedagen bij je nieuwe werkgever Rijk alsnog op te nemen als onbetaald verlof. In feite zijn deze dagen namelijk al betaald door je vorige werkgever. Ook hier is het nadeel dat je geen ouderschapsverlofkorting krijgt, maar een voordeel is dat je recht op ouderschapsverlof blijft staan, zodat je dit op een later tijdstip alsnog betaald kunt opnemen.

Je inkomsten tijdens het ouderschapsverlof zijn afhankelijk van hoeveel uur verlof je opneemt.
Wanneer je het volledige verlof opneemt, dus 26 keer je arbeidsduur per week, krijg je 27,5 procent salaris per uur verlof doorbetaald. Neem je minder op, dan wordt het percentage loondoorbetaling hoger, tot een maximum van 55 procent.

Voorbeeld*: Je hebt een aanstelling voor 36 uur per week en een salaris van 3000 euro per maand. Je kiest ervoor om de volledige aanspraak ouderschapsverlof op te nemen, dus 26x36 uur per week, dus 936 uur.

Je krijgt dan per maand:
50 procent volledig doorbetaald = 1.500,00 euro
50 procent x 27,5   betaald verlof = 412,50 euro
Totaal salaris = 1.912,50 bruto

Via de belasting krijg je bovendien nog 78 x 4,11= 320,58 euro netto per maand terug
  
Tweede voorbeeld*: Je hebt een aanstelling voor 24 uur per week en je salaris bedraagt 1500 euro per maand. Je volledige aanspraak op ouderschapsverlof is 26 x 24 uur = 624 uur.
Je besluit echter gedurende een kalenderjaar 1 dag per week verlof op te nemen, dus 52 keer 8 uur= 416 uur. Je neemt dus minder ouderschapsverlof op dan waar je recht op hebt. Het percentage loondoorbetaling neemt dan toe.

Het percentage loondoorbetaling is (de volledige aanspraak gedeeld door de opgenomen aanspraak) x 27,5 procent.
Dus: volledige aanspraak 624/opgenomen aanspraak 416 dus 624/416= 1,5
1,5x 27,5% = 41,3 procent
Je krijgt dus per opgenomen verlofuur 41,3 procent van je normale salaris doorbetaald.

Je ontvangt nu op 2 dagen 100 procent salaris en op 1 dag 41,3 procent salaris per week, feitelijk dus (100+100+41,3 gedeeld door 3) 80,4 procent van je salaris.
Per maand is dat 80,4 procent van 1500 = 1206,00 euro bruto

Via de belasting krijg je bovendien  nog (416 x 4,11 euro per jaar)/12 = 142,48 euro netto per maand terug.

*aan de bedragen in de voorbeelden kun je uiteraard geen rechten ontlenen!

Dat hangt van de omstandigheden af:

• Wanneer je het verlof hebt aangevraagd, maar nog niet begonnen bent met de opname ervan, kun je minimaal vier weken voor het ingaan van het verlof, dit aan de werkgever laten weten. Je kunt het ouderschapsverlof dan op een ander moment opnemen.
• Wanneer je tijdens het ouderschapsverlof besluit om het verlof stop te zetten, meld je dat ook vier weken van tevoren aan de werkgever. Je hebt dan geen recht meer op de rest van het verlof.
• Wanneer je niet het maximale aantal uren hebt aangevraagd (en er dus een loondoorbetalingspercentage van meer dan 27,5 procent is vastgesteld), kun je besluiten alsnog de resterende uren op te nemen. Deze worden echter niet meer betaald. Je hebt over die uren wel recht op de ouderschapsverlofkorting via de belastingdienst.

Alleen wanneer je in het buitenland werkt en er een gewichtige reden is die het opnemen van ouderschapsverlof onmogelijk maakt.

Als je alleen naar de wet kijkt dan is het ouderschapsverlof onbetaald. Maar de vakbonden en werkgever Rijk hebben afgesproken dat je recht hebt op gedeeltelijke doorbetaling van het salaris. De hoogte ervan is afhankelijk van het aantal uren dat je opneemt en varieert van 27,5 tot 55 procent van het salaris per uur. Daarnaast heb je via de Belastingdienst recht op ouderschapsverlofkorting.

Daarvoor gelden twee voorwaarden:

1. Je zorgt voor een kind jonger dan 8 jaar (dus tot en met 7 jaar). Het kan gaan om een kind uit een huwelijk, maar ook om een geadopteerd of erkend kind. Ook bij een inwonend pleeg- of stiefkind heb je recht op ouderschapsverlof.
2. Je bent minimaal 1 jaar in dienst van het Rijk.

Wanneer je minder dan 1 jaar in dienst van het Rijk bent, kun je alleen onbetaald ouderschapsverlof opnemen.