Discriminatie is het ongelijk behandelen en onterecht onderscheid maken tussen mensen op kenmerken die er niet toe doen. Te denken valt aan afkomst, sekse, huidskleur, seksuele voorkeur, leeftijd, religie, handicap of chronische ziekte.
Niet alles is discriminatie. Er zijn allerlei situaties waarin het heel normaal is om onderscheid te maken tussen mensen. Iemand weigeren voor de functie van receptionist, omdat hij of zij de taal niet beheerst, is geen discriminatie. Iemand weigeren voor die functie, omdat hij of zij een donkere huidskleur heeft, is wel discriminatie. Discriminatie is dus niet het maken van onderscheid, maar van verboden onderscheid. Dat wil zeggen: onderscheid dat mensen in hun vrijheid beperkt, zonder dat daarvoor objectief gezien een goede reden is.
In artikel 1 van de Nederlandse Grondwet staat: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’
Artikel 1 is verder uitgewerkt in de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB). In de AWGB staat dat direct en indirect onderscheid verboden zijn. Wanneer het duidelijk is dat er verschil wordt gemaakt, wordt dit 'direct onderscheid' genoemd. Dit is het geval wanneer bijvoorbeeld een nieuwe Nederlander anders wordt behandeld - of beloond - dan een autochtone Nederlander. Wanneer er verschil wordt gemaakt op basis van huidskleur, tussen homo en hetero, tussen een deeltijdwerker of fulltimer of tussen een tijdelijke of vaste werknemer is dit direct onderscheid. Dit is altijd verboden. Wanneer de verschillen minder duidelijk zijn, heet dit 'indirect onderscheid'. Dit kan het geval zijn wanneer bijvoorbeeld toeslagen alleen aan kostwinners ten goede komen. Dat lijkt neutraal, maar in de praktijk zijn kostwinners vrijwel altijd mannen.
De AWGB- kent een belangrijke uitzondering. Groepen die een achterstand hebben, mag een voordeeltje gegund worden om ongelijkheden op te heffen of te verminderen. Bij het werven van personeel mag voorrang gegeven worden aan mensen uit minderheidsgroepen en/of vrouwen omdat zij op de arbeidsmarkt ondervertegenwoordigd zijn.
Als je meent dat je gediscrimineerd wordt op je werk is het belangrijk om een vertrouwenspersoon in te schakelen. Zet ook zoveel mogelijk op papier en vraag een bevestiging aan getuigen. Meld dat je dit gedrag niet accepteert en spreek je uit. Je kunt terecht bij de Commissie Gelijke Behandeling. Het beste is om eerst het juridische spreekuur te bellen om te checken of de commissie iets met jouw klacht kan (tel 030 888 38 88, op werkdagen tussen 14.00 en16.00 uur). Op de website van Commissie Gelijke Behandeling staat precies hoe je een klacht indient. Je kunt ook schriftelijk of telefonisch een klacht indienen bij het meldpunt antidiscriminatie in je woonplaats. De adressen vind je op www.art1.nl.