Or-verkiezingen moeten uitgevoerd worden conform de bepalingen daarover in het reglement van de or.  De or kan de uitvoering van de verkiezingen toebedelen aan een verkiezingscommissie. Op de site staat veel informatie over verkiezingen. Je kunt met inhoudelijke vragen over de or-verkiezingen ook bellen met OR-Wijzer: 0900-6794593 (10 cent per minuut).

Het verloop van de verkiezingsprocedure staat in het reglement. Daarin is in elk geval vermeld:

• Het aantal zetels in de or
• Als het kiesgroepenstelsel van toepassing is: het aantal zetels per kiesgroep
• De zittingsduur van de or
• Hoe lang een medewerker in dienst moet zijn om kiesgerechtigd en verkiesbaar te zijn
• Hoe en wanneer je kandidatenlijsten kunt indienen
• Hoe de stemming gaat: volgens het personen- of lijstenstelsel
• Hoe de stemmen worden geteld en hoe de uitslag wordt vastgesteld
• Voorziening in tussentijdse vacatures
• Instellen van eventuele verkiezingscommissie en/of stembureau

Model-draaiboek or-verkiezingen

Verkiezingen organiseren via kiesgroepen biedt de mogelijkheid verschillende groepen medewerkers evenredig te vertegenwoordigen in de or. Dit kan bijvoorbeeld wenselijk zijn als er in een organisatie meerdere vestigingen, afdelingen of beroepsgroepen zijn.

Als de or besluit met kiesgroepen te werken, dan moet in het reglement staan welke kiesgroepen er zijn en hoeveel zetels elke kiesgroep in de or heeft. Tot welke kiesgroep de kiesgerechtigde medewerkers behoren, wordt duidelijk gemaakt in het kiesregister, dat de verkiezingscommissie aan het begin van het verkiezingstraject publiceert. Ook alle volgende stappen van de verkiezing gaan per kiesgroep: de kandidaatstelling geschiedt per kiesgroep, er wordt per kiesgroep gestemd en de uitslag wordt voor elke kiesgroep vastgesteld. En uiteraard gaat de vervulling van tussentijdse vacatures ook per kiesgroep.

Eerst maakt de or of verkiezingscommissie een lijst bekend met alle werknemers die kiesrecht hebben. Dit is het kiesregister. Daar staat wie mag stemmen (kiesgerechtigd zijn) en wie zich kandidaat mag stellen (verkiesbaar is). In het reglement van de or staat hoe lang je daarvoor in dienst moet zijn.
Vakbonden hebben als eerste het recht om kandidaten te stellen (vakbondslijst), daarna krijgen werknemers die geen lid zijn van een bond de gelegenheid (vrije lijst). De indiener van deze ‘vrije lijst’ verzamelt een aantal handtekeningen dat door de or is vastgesteld. In het reglement van de or staan de termijnen vermeld voor het indienen en kenbaar maken van de verschillende lijsten.

Wat niet mag:

• een lid van een vakbond die een kandidatenlijst indient, mag niet met zijn handtekening een vrije lijst ondersteunen

Wat wel mag:

• een vakbondslid mag kandidaat staan op een vrije lijst, ook als zijn vakbond een vakbondslijst indient
• een niet-lid mag kandidaat staan op een vakbondslijst, mits de vakbondsleden hiermee akkoord zijn

Een werknemer heeft dus de keuze of hij kandidaat wil zijn voor de vakbond of voor de vrije lijst. Meer informatie bij op de Abvakabo-site.

Iedereen die tot de groep 'in de onderneming werkzame personen behoort' en die conform het reglement lang genoeg in dienst is, mag zich kandidaat stellen. De bestuurder mag zich niet kandidaat stellen. De verkiezingscommissie publiceert aan het begin van het verkiezingstraject het zogenaamde kiesregister; een lijst met de namen van de kiesgerechtigde werknemers.

In artikel 6 lid 2 en 3 van de WOR staat uitgelegd wie kiesrechten hebben. Werknemers die minstens zes maanden in dienst zijn van de organisatie, zijn kiesgerechtigd: zij mogen stemmen. Verkiesbaar zijn werknemers die minstens twaalf maanden in dienst zijn van de organisatie: zij mogen zich kandidaat stellen. De or mag van deze diensttijd afwijken en moet dat dan vastleggen in het reglement. De or mag niet op andere gronden medewerkers uitsluiten van het kiesrecht, bijvoorbeeld deeltijders of medewerkers met een tijdelijke aanstelling.

Om te beoordelen of ingeleende werknemers kiesrechten hebben, moet de or eerst onderzoeken of deze personen gerekend moeten worden tot de groep ‘in de onderneming werkzame personen’.
Op grond van artikel 1 lid 3 van de WOR worden degenen die in de onderneming werkzaam zijn met een uitzendovereenkomst onder twee voorwaarden tot die groep gerekend:

• iemand moet langer dan 24 maanden met een uitzendovereenkomst (in de zin van artikel 7:690 BW) feitelijk in de onderneming gewerkt hebben
• het werk dat iemand doet moet passen in het kader van de werkzaamheden van de onderneming.

Als een uitzendkracht aan deze eisen voldoet, behoort hij tot de groep ‘in de onderneming werkzame personen’ en bouwt hij kiesrechten op. Dat betekent dus dat een uitzendkracht na 30 maanden het actief kiesrecht heeft (mag stemmen) en na 36 maanden het passief kiesrecht (mag zich kandidaat stellen).
Stel dat zowel de ondernemer als de ondernemingsraad (or) van mening zijn dat het beter is dat uitzendkrachten vóór deze termijnen al kiesrechten krijgen, dan kunnen zij dat regelen in het reglement op grond van artikel 6 lid 4 van de WOR. Dit artikel geeft de mogelijkheid om de groep ‘in de onderneming werkzame personen’ uit te breiden met name genoemde categorieën tijdelijke medewerkers. 
Ook andere ingeleende medewerkers kunnen op grond van art. 6 lid 4 kiesrechten krijgen in de onderneming waar zij zijn ingeleend. Denk aan gedetacheerde werknemers, ingehuurde zelfstandigen (freelancers) en vrijwilligers. Deze personen kunnen dus alléén kiesrechten opbouwen als de ondernemer en de or hierover aanvullende afspraken hebben gemaakt, die zijn vastgelegd in het or-reglement.
Wanneer ondernemer en or van mening verschillen of bepaalde groepen personen tot de ‘in de onderneming werkzame personen’ moeten worden gerekend, dan kunnen zij na bemiddeling van de bedrijfscommissie een beslissing vragen aan de kantonrechter.

Alle vakbonden die partij zijn bij de totstandkoming van de cao die voor de organisatie geldt. Zij staan als ondertekenaars genoemd in de cao

Volgens artikel 9 van de WOR, moet een derde van de werknemers met een maximum van 30, zijn handtekening plaatsen. Daarbij gaat het om werknemers die geen lid zijn van een vakbond die kandidaten heeft gesteld. Zijn ze dat wel, dan mogen ze niet een vrije lijst steunen met hun handtekening.

Degene die de vrije lijst indient, verzamelt de handtekeningen voor de lijst in zijn geheel. Dus niet iedere kandidaat op de vrije lijst hoeft voor zichzelf handtekeningen te verzamelen.

Nee, niet als Abvakabo FNV een kandidatenlijst indient. Alleen als er geen kandidatenlijst door de vakbond wordt ingediend, mag een vakbondslid de vrije lijst steunen met zijn handtekening.